Geïntegreerde aanpak tegen kniptor en ritnaald

Levenscyclus van de kniptor en ritnaald

Om ritnaalden goed te kunnen beheersen, is inzicht in de levenscyclus van de kniptor belangrijk:

1. Eileg
Volwassen kniptor‑vrouwtjes leggen hun eieren in begroeide grond.

2. Larvenstadium: ritnaald
De eieren komen uit. De larven leven als ritnaalden in de bodem. De larven leven gemiddeld 4 jaar, afhankelijk van het soort, temperatuur en voedsel.

3. Schadestadium
De larven eten aan zaden, kiemplanten en ondergrondse delen van gewassen. Op dit moment brengen ritnaalden veel schade toe aan het gewas.

4. Verpoppen
Aan het einde van het larvenstadium kruipen ritnaalden dieper de grond in en verpoppen. Dat proces duurt soms maanden en vind plaats in de (na)zomer.

5. Volwassen kniptor
De nieuwe kniptor komt meestal het volgende voorjaar uit de bodem.

6. Nieuwe cyclus
De volwassen kniptor kever leeft bovengronds en veroorzaakt nauwelijks schade aan het gewas, maar na de paring legt het vrouwtje opnieuw eieren. Zo begint de cyclus weer van voor af aan.

Cyclus van de kniptor. Bron: ADAMA

Hoe herken ik de larve van een kniptor?

Omdat de cyclus ongeveer vier jaar duurt, is het belangrijk om kniptorbeheersing binnen het hele bouwplan te bekijken en niet als éénjarig probleem.

Zodra deze larven in grote aantallen in de bodem aanwezig zijn, is de schade in vrijwel geen enkel geval te herstellen. Daarom is preventieve beheersing van de kniptor binnen het meerjarige bouwplan cruciaal.

De larve heeft een hard, taai lichaam. Dit beestje is geel tot koperkleurig, heeft een lang en smal prostuur en heeft geen pootjes.

Wat voor schade brengt een ritnaald aan?

• Ritnaalden vreten aan wortels, stengels en ondergrondse plantdelen.
• De schade veroorzaakt gaatjes, groeivertraging en soms plantwegval.
• Door hun harde lichaam en sterke kaken kunnen ze ook stevigere plantdelen beschadigen, wat kwaliteits- en opbrengstverlies geeft.

Wat is een goede oplossing?

Een effectieve manier om ritnaalden te voorkomen, is door de volwassen kniptor tegen te gaan. Dat gebeurt op basis van monitoring:

• Gebruik potvallen met feromonen (bijvoorbeeld O- en L-feromoon) om kniptorren te lokken en te vangen.
• Op basis van de vangsten bepaal je het juiste spuitmoment voor Mavrik.
• Door de kniptor effectief te bestrijden, voorkom je nieuwe ei-afzet en daarmee toekomstige ritnaaldenschade.

Als deze methode consequent binnen het bouwplan wordt toegepast, neemt de ritnaaldenpopulatie en de bijbehorende schade op termijn af.

Voor de beheersing van de kniptor is monitoring essentieel (het regelmatig en systematisch controleren of er kniptorren aanwezig zijn in het perceel) zodat je op tijd kunt bepalen óf en wanneer een gewasbeschermingsbehandeling nodig is.

De Mavrik bespuiting kan in granen worden toegepast in combinatie met bestaande bespuitingen:

• Vaak wordt Mavrik op het T2‑moment toegepast, wanneer het vlagblad volledig is uitgegroeid en de T2‑fungicidebespuiting wordt uitgevoerd.
• Op dat moment kunnen, naast kniptor, ook andere plaaginsecten worden beheerst, zoals:
  • Graanhaantje
  • Grote graanluis

Doordat Mavrik veiliger is voor natuurlijke vijanden dan klassieke pyrethroïden, blijven de nuttige insecten aanwezig. Zij helpen vervolgens mee bij de verdere onderdrukking van bijvoorbeeld bladluizen richting het einde van de teelt.

Wat zijn potvallen en feromonen?

Potvallen

Een potval is een eenvoudige maar effectieve val om kniptorren te vangen:

Een bakje wordt ingegraven in de grond. In het bakje zit water met een beetje zeepsop, zodat gevangen insecten verdrinken.

Boven op het bakje komt een dekseltje met daarboven nog een deksel.

In het bovenste deel zit een opening; daarboven bevindt zich een mandje waarin de feromooncapsule wordt geplaatst. De kniptor wordt door de feromoongeur aangetrokken, valt in de val en wordt zo gevangen.

Feromonen

Feromonen zijn lokstoffen die soortspecifiek insecten aantrekken – in dit geval kniptorren.

Door feromoonvallen in te zetten, krijg je een goed beeld van de populatie‑opbouw en kun je de beheersing met Mavrik op het juiste moment inzetten.

Advies: beheersing binnen het bouwplan

Omdat de levenscyclus van de kniptor circa vier jaar is, is het raadzaam om kniptorbeheersing bouwplanbreed te organiseren:

• Monitor structureel met potvallen in graangewassen.
• Gebruik Mavrik op basis van vangstgegevens op het juiste moment.
• Maak gebruik van de gunstige eigenschappen van Mavrik ten aanzien van natuurlijke vijanden, zodat deze meehelpen in de plaagbeheersing.

Door gericht en onderbouwd met Mavrik te werken, past de beheersing van kniptor en ritnaalden goed in een moderne, geïntegreerde teeltaanpak.